با توجه به افزایش روزافزون جمعیت جهان خصوصاً جمعیت میهن عزیزمان ایران پرداختن به موضوع افزایش جمعیت و روشهای جلوگیری از این افزایش بی رویه ضروری به نظر می رسد به همین منظور تصمیم گرفتم به این موضوع بپردازم برای اولین گام مقدمه ای در زمینه روشهای مختلف پیشگیری از حاملگی به همه ی شما دوستان و یاران همیشگی تقدیم می کنم.
اگر چه کنترل موالید ایده ای نو به نظر می آید ولی در واقع از زمانهای بسیار قدیم وجود داشته و در ورق پاره هایی که از سالها پیش از ملل متمدن قدیمی به دست آمده است معلوم می گردد که انسانهای آن دوره نیز برای جلوگیری از حاملگی تلاش می نمودند.
در زمانهای قدیم عامل ایجاد بچه را نمی شناختند و چون از تاریخ تماس زن با مرد 9 ماه می گذشت عوامل مختلف جوی را که در طی این مدت رخ می داد عامل آن می پنداشتند و برخی حاملگی را مانند سیکل ماهانه زن خود به خود می دانستند.
چون زنان همیشه خود را منشأ ایجاد بچه می دانستند و رل پدر در توالد و تناسل بچه را نمی شناختند بنابراین تلاش برای پیشگیری از حاملگی همیشه از طرف زنان بوده است به عنوان مثال زنان ژاپنی از کندوی عسلی که زنبورهای مرده داشتند و یا ترشحات دهان شتر می خوردند زنان آفریقایی از آبی که مرده را شستشو داده بودند می نوشیدند مصریها بلافاصله پس از زایمان به تعداد سالهایی که نمی خواستند بچه دار شوند دانه روغن کرچک می خوردند و یا پلاکهایی را آغشته به ترشحات کروکودیل نموده و آن را مانند دیافراگم مصرف می نمودند هندیها تکه نمک آغشته به روغن را برای این منظور به کار می بردند عده ای از زنان پس از مقاربت بالا و پایین می پریدند و یا اینکه خودشان را به حالت انقباض در می آوردند و نفس را در سینه حبس می نمودند زنان مسلمان فلفل آغشته به مواد دیگری در واژن قرار می دادند در برخی منابع به زنان توصیه شده است که ریشه بعضی از گیاهان را بجوشانند و به صورت دم کرده مانند چایی بخورند همچنین مصرف مقداری اسفنج را نیز در واژن زن قید کرده است ارسطو مصرف روغن سدر و روغن زیتون را توصیه می نمود و در یونان عرق نعنا یا عسل و یا مخلوطی از آب لیمو و الکل و تریاک و سرکه را مصرف می نمودند سرکه و آب لیمو قدرت اسپرم کشی داشته و عسل و روغن خاصیت چسبندگی دارد و از حرکت اسپرمها جلوگیری می نماید.
اهم روشهای پیشگیری از حاملگی
نزدیکی منقطع ( coitus interruptus ) :
شاید قدیمی ترین روشی که برای پرهیز از بارداری به کار می رفته نزدیکی منقطع باشد.در این روش مقاربت انجام می گیرد ولی جنس مذکر قبل از اینکه بخواهد اسپرم را در مهبل بریزد آلت خود را بیرون کشیده و در نتیجه اسپرم در خارج از مهبل انزال می گردد.
اگر چه نزدیکی منقطع روش ساده ای است که نه وسیله ای می خواهد و نه تدارکی قبل از عمل جنسی لازم دارد ، هزینه ای بر نمی دارد همیشه عملی است و احتیاج به آموزش هم ندارد لیکن از نقطه نظر روانی و میزان موفقیت این روش چندان مطلوب نبوده و معمولاً تا 20 درصد موارد با عدم موفقیت همراه است زیرا حتی اگر پیش از انزال نزدیکی قطع شود امکان ریزش اسپرم در مهبل که به مقدار کم قبل از انزال انجام می شود وجود دارد.بنابراین برای کاربرد موفقیت آمیز ان شخص باید بتواند کاملاً خود را کنترل کند از این رو این روش برای افرادی که انزال زود رس دارند رضایت بخش نمی باشد.
از لحاظ مضر بودن این روش نیز در گذشته مباحث زیادی عنوان شده است به طوری که گروهی این روش را مسئول ناتوانی جنسی می دانند البته این نظریات پایه و مبنای علمی نداشته و بدین لحاظ نمی توان این طریقه را مطرود دانست با این حال در بعضی موارد استفاده طولانی از روش نزدیکی منقطع سبب عدم رضایت جنسی و تحریک عصبی به خصوص در زن می شود که شکایت از دردهای زیر شکم و کمر را باعث می گردد.
این دردها اغلب غیر عضوی بوده و بیشتر روانی-عصبی است در چنین مواقعی بهتر است جهت بهبود و درمان از روشهای دیگر جلوگیری استفاده گردد زیرا در ادامه این روش امکان پیدایش سرد مزاجی و ناراحتیهای روانی-عصبی در طرفین همواره وجود دارد.
کاندوم ( condom )
1- کاندوم مردانه (male condom ) :
اگر نطفه مرد به داخل مهبل ریخته نشود ، نمی تواند مهاجرت خود را از راه گردن رحم ، تنه رحم و لوله های فالوپ شروع کند و به تخمک برسد یکی از مؤثرترین طرق جلوگیری از انزال نطفه در مهبل ، استفاده از کاندوم است که معمولاً ورقه نازکی از لاستیک و یا بافت حیوانی بوده و مورد استفاده آقایان قرار می گیرد.
کاندوم از قرن هفدهم تا کنون مورد استفاده بوده است این وسیله به آسانی در دسترس عموم بوده و احتیاج به تجویز پزشک ندارد ضمناً علاوه بر اثر ضد حاملگی ، از نقطه نظر پیشگیری از بیماریهای مقاربتی نیز حائز اهمیت فراوان است.
کاندومهای اولیه از جنس پارچه های غیر قابل نفوذ و یا روده حیوانات تهیه می شد ، لیکن در حال حاضر به دلیل کثرت مصرف ، قسمت عمده آن از مواد لاستیکی ساخته می شود که با رنگهای مختلف در دسترس عموم قرار گرفته است لازم به یادآوری است ، حساسیت جنسی کاندومهایی که از روده حیوانات تهیه می گردند ، بیش از پوششهای لاستیکی است ، اگر چه قیمت آنها نیز گران تر می باشد.
کنترل مرغوبیت کاندوم : مرغوبیت پوشش لاستیکی معمولاً دو بار در سطوح مختلف آزمایش می شود یک بار توسط سازندگان و بار دوم از جانب دولتها و هر دو طرف ، کاندوم را از نقطه نظر وجود سوراخهای ریز و ضعف جدار کاندوم که احتمالاً ممکن است هنگام عمل جنسی پاره گردد مورد آزمایش قرار می دهند.
کارخانجات سازنده می بایست کاندوم را با وسایل الکترونیک کنترل نموده ، در صورتی که سوراخ یا ضعفی در جدار کاندوم ، به دلایلی نظیر کهنگی آن و یا نقایصی در مراحل تولید ، مشاهده گردد ، آن را غیر قابل مصرف اعلام دارند ولی متأسفانه سازندگان کاندوم مایل نیستند که تعداد زیادی از محصولات خود را نادیده بگیرند ، لذا کنترل بار دوم توسط دولتها ، تقریباً این کمبود را جبران می کند.
طریقه بسته بندی کاندوم : بسته بندی هر کاندوم جداگانه انجام می گیرد تا از نفوذ هوا در آن جلوگیری به عمل آید زیرا چنانچه هوا در لابلای بسته بندیها نفوذ کند موجب خراب شدم کاندوم خواهد شد.
بعضی از کارخانجات در بسته بندیها تاریخ مصرف را ثبت می نمایند چنانچه اگر از مدت مذکور گذشته باشد قابل اطمینان نیست این وسیله یکبار مصرف بوده و مقاومت آن رابطه مستقیم با ضخامت کاندوم دارد گرچه ضخامت زیاد کاندوم حساسیت جنسی را کاهش می دهد لیکن در کاندومهای نازک نیز احتمال پارگی بیشتر است.
سازندگان کاندوم ادعا دارند اگر کاندومها را در شرایط مناسب از نقطه نظر درجه حرارت ، رطوبت و نور نگهداری کنند ، حدود 5 سال از هنگام ساخت ، قابل استفاده می باشند.
روش استفاده از کاندوم : در استفاده از این وسیله به نکات زیر بایستی توجه نمود :
1- کاندوم باید قبل از عمل نزدیکی ، بر روی آلت تناسلی در حال نعوظ گذاشته شود.
2- بلافاصله پس از خروج منی و قبل از اینکه حالت نعوظ از بین برود ، باید آلت تناسلی را خارج نموده و دقت کرد که کاندوم از آلت جدا نشود.
3- جهت افزایش میزان تأثیر کاندوم ، می توان از ژل ، کرم یا کفهای اسپرم کش استفاده کرد.
معایب استفاده از کاندوم مردانه : استفاده از این وسیله صرف نظر از مزایایی که دارد ، دارای معایب چندی نیز می باشد که موارد زیر از آن جمله اند.
1- ممکن است در حین عمل مقاربت پاره شود.
2- در صورت خرید از بازار آزاد ، قیمت آن نسبتاً گران است.
3- احساسات جنسی در موقع مقاربت تا اندازه ای کاسته می شود.
4- بعضی از مردان نسبت به مصرف آن علاقه ای ندارند.
5- ممکن است یکی از طرفین نسبت به آن آلرژی پیدا نماید.
عوارض جانبی کاندوم مردانه : عارضه مهمی در اثر استفاده از کاندوم دیده نشده است برخی افراد ممکن است نسبت به پلاستیک این وسیله حساسیت داشته باشند تعدادی از افراد در خلال نزدیکی ، از کاهش احساس جنسی شکایت دارند که در این گونه موارد بهتر است آنها را به استفاده از سایر روشهای جلوگیری از حاملگی تشویق نمود.
میزان اثر کاندوم مردانه : موفقیت در استفاده از این روش ، بستگی کامل به رعایت نکاتی دارد که به طور یقین در نتایج حاصله از ان مؤثر است ، بیشترین عامل عدم موفقیت با کاندوم ، پاره شدن آن هنگام عمل جنسی است که بر اساس مطالعات انجام شده ، حدود یک در 200 مورد اتفاق می افتد علاوه بر این ، عدم موفقیت با کاندوم بیشتر نزد کسانی است که تجربه کافی در نحوه استعمال وسایل ضد حاملگی نداشته ، یا اینکه هدف آنها جلوگیری نیست بلکه تأخیر در حاملگی است و بنابراین به طور مداوم از آن استفاده نمی نمایند به طور کلی امکان حامله شدن با این روش حدود 10 درصد است.
کاندوم زنانه ( female condom ) :
علاوه بر کاندومهای مردانه که از سابقه مصرف بسیار طولانی تری برخوردار بوده و در سطح بسیار گسترده ، توسط آقایان مورد استفاده قرار می گیرد ، کاندومهای زنانه نیز در دهه های اخیر به بازار عرضه گردیده است این وسیله به شکل یک کیسه پلاستیکی نازک ، نرم و شل از جنس پلی اورتان ( polyurethane ) و به طول تقریبی 17 سانتیمتر است که دو لبه انعطاف پذیر ، در دو انتها دارد.یک لبه داخلی در قسمت بسته ، که برای قرار دادن وسیله در واژن به کار می رود و آن را در محل نگه می دارد و یک لبه خارجی گشادتر در قسمت باز ، که خارج واژن باقی مانده و دستگاه تناسلی خارجی را می پوشاند این وسیله ، یکبار مصرف بوده و قبل از نزدیکی در واژن قرار داده می شود.
مزیت کاندومهای زنانه این است که در کنترل زن هستند نه در کنترل مرد .لذا برای خانمی که در معرض خطر بالایی برای بیماریهای آمیزشی قرار دارد ، اگر همسرش از پوشیدن کاندوم مردانه امتناع کند، استفاده از کاندوم زنانه ، به لحاظ آنکه دستگاه تناسلی داخلی و قسمت اعظم دستگاه تناسلی خارجی را می پوشاند، یک روش پیشگیرانه خوب محسوب می گردد.عدم موفقیت این روش ، کمی بیش از کاندومهای مردانه گزارش گردیده است.